„4 Dżokcr
— i wtedy, stojąc przed sklepem z obuwiem, obróciłem się ku Szpitalnej, pod zachodzące słońce. W ciepłym wrześniowym blasku szedł ku mnie młody Murzyn, o małej, czarnej głowie, którą górował nad ruchem ulicznym, co — wziąwszy wszystko razem i z osobna — sprawiło na mnie wrażenie żartu w nie najlepszym tonie, a w każdym razie czegoś niepotrzebnie dokomponowanego i zbyt zaokrąglonego, przed czym się cofa dojrzały autor, czym jednak lubi popisywać się życie, nie zawsze wyszukane w swych fabularnych efektach. Wiem, co Pani pomyśli że stojąc przed sklepem najpierw zobaczyłem drugiego Murzyna i zanim zdążyłem to sobie uświadomić, przypomniał mi się pierwszy; a dopiero po chwili spojrzałem ku Szpitalnej i spostrzegłem, że nadchodzi ten drugi po dwudziestu latach. Ale było inaczej. Było tak, jak mówię drugi Murzyn został mi podrzucony dla żartu. Natura lubi takie wice. Czasem, jakby znudzona swoją brutalnością, chce zamiast piorunów i trzęsień zademonstrować coś subtelnego i wyrafinowanego, i wtedy często ujawnia zły smak. Ten drugi Murzyn miał mi wykazać, że rytm i powtarzalność istnieją nie tylko w przyrodzie, lecz że na zamówienie mogą wystąpić wszę
dzie, nawet w moim przypadkowym życiu. Było to fałszerstwo, bo w tak drobnym zakresie jak ludzka biografia natura nie jest zdolna do budowania precyzyjnych struktur. Jej rytmy są ciężkie i długie narodziny — młodość — starość — śmierć. Precyzyjna jest raczej w fizjologii; z fabułą, z losem, z literaturą radzi sobie źle. Więc może stąd te ambicyjki, te psikusy Nie wiem, możliwe. Tak czy owak na tego drugiego Murzyna nie dałem się nabrać.“(9)